d’Espagnat’nın maddesizlik anlayışı

d’Espagnat’nın fizikteki madde anlayışını eleştiren bazı ifadelerini buldum.

Fizik kitaplarında hep gördüğümüz şu basmakalıp atom resminin tamamen yanlış olduğunu söylüyor.

Atom’un nötron ve protondan meydana gelmiş çekirdeği ve onun etrafında dönen elektronlar göze hoş görünür; ama tamamen yanlıştır.

Bu yanlış atom görüşü sadece fizik ders kitapları veya popüler sitelerle sınırlı değil; CERN gibi hızlandırıcalarda çalışan profesyonel fizikçiler tarafından bile kabul edilmiş bir görüştür.

Peki bu ana maddeden meydana gelmiş atom neden yanlış?

Cisimlerin ana bileşenlerinin madde olduğunu artık söyleyemeyiz; cisimleri meydana getiren madde değil.

D’Espagnat maddeyi “maddesizleştirdiğini” söylüyor. Kullandığı kelime “déchosification.” Yani nesnelleştirilmiş bir şeyi nesnel olmayan eski haline geri çevirmek. İngilizcesi “de-reification” olmalı. Nesnelleştirme işine ben “cisimleştirme” diyorum.

Yani madde; tabiatın madde olduğu dogmasından yola çıkan fizikçilerin, aslında madde olmayan tabiatı “cisimlendirme” yoluyla dogmalarına uydurmalarıdır.

***

D’Espagnat gibi bir fizikçinin -daha çok filozof aslında- maddesizlik felsefesine katılmasını memnunlukla karşılıyorum.

Fakat, D’Espagnat’nın maddesizliği tam bir maddesizlik değil. Onun başlangıç noktası kuantum fiziği; bu şekilde kendini fizik maddeciliğine bağlamış oluyor; işin içinden çıkamadığı için de bir “örtülü gerçek” fikrini ortaya atıyor.